Naklejki zabezpieczające przed nieautoryzowanym otwarciem – rodzaje i zastosowanie

Nieautoryzowane otwarcie opakowania, ingerencja w urządzenie czy próba podmiany produktu mogą być trudne do zauważenia. W takich sytuacjach stosuje się naklejki zabezpieczające, które po próbie usunięcia pozostawiają widoczny ślad na podłożu lub ulegają uszkodzeniu, a także mogą umożliwiać potwierdzenie autentyczności konkretnego produktu. W artykule wyjaśniamy, czym różnią się poszczególne etykiety oraz gdzie je stosować.

Czym są naklejki zabezpieczające i przed czym chronią?

Naklejki zabezpieczające to etykiety, których zadaniem jest ujawnienie próby otwarcia, zerwania lub ingerencji w produkt, opakowanie albo obudowę. Pozwalają szybko ocenić, czy zabezpieczony element był naruszany przez osobę nieupoważnioną.

W zależności od zastosowanego materiału i technologii zabezpieczenie może działać na kilka sposobów:

• wizualnie – po odklejeniu etykiety pozostaje napis, wzór lub inny widoczny ślad,
• mechanicznie – materiał kruszy się albo rozwarstwia podczas próby usunięcia,
• identyfikacyjnie – etykieta może zawierać numer seryjny, kod kreskowy, kod 2D lub indywidualne oznaczenie produktu.

Etykiety zabezpieczające mogą służyć również do czasowego zabezpieczania kamer w smartfonach, tabletach i laptopach osób przebywających na terenie zakładu. Takie rozwiązanie znajduje zastosowanie m.in. w trakcie wizyt audytorów, kontrahentów, dostawców czy kandydatów do pracy w miejscach, w których wykonywanie zdjęć i nagrań mogłoby prowadzić do ujawnienia poufnych informacji.

Co ważne, naklejka zabezpieczająca zazwyczaj nie blokuje fizycznie możliwości otwarcia opakowania czy obudowy. Jej zadaniem jest pozostawienie wyraźnej informacji o ingerencji, utrudnienie jej ukrycia oraz zniechęcenie do manipulacji.

Jakie są rodzaje naklejek zabezpieczających i jak działają?

Naklejki zabezpieczające różnią się przede wszystkim sposobem reakcji na próbę usunięcia. Dobór rozwiązania zależy m.in. od:

• rodzaju powierzchni,
• miejsca aplikacji,
• tego, jak widoczna ma być próba ingerencji.

Etykiety VOID

Etykiety VOID są projektowane tak, aby próba ich odklejenia pozostawiła wyraźny ślad. Może to być napis „VOID”, wzór geometryczny, tekst ostrzegawczy lub inny wcześniej zaprojektowany motyw.

Bywają stosowane na:

• obudowach komputerów i urządzeń elektronicznych,
• pokrywach serwisowych,
• klapkach dostępowych,
• opakowaniach jednostkowych,
• kartonach i pudełkach,
• dokumentach,
• sprzęcie firmowym,
• urządzeniach przekazywanych użytkownikom lub klientom.

Na etykietach VOID można dodatkowo nadrukować logo, numer seryjny, kod kreskowy lub kod 2D. Wtedy jedna naklejka jednocześnie zabezpiecza i identyfikuje oznaczony element.

Etykiety destrukcyjne

Etykiety destrukcyjne wykonuje się z materiałów, które podczas próby odklejenia ulegają trwałemu uszkodzeniu. W zależności od zastosowanego surowca naklejka może pękać, kruszyć się na niewielkie fragmenty albo rozwarstwiać. Nie można więc zdjąć jej w całości, a następnie przykleić ponownie w innym lub tym samym miejscu.

Takie rozwiązanie jest przydatne przede wszystkim tam, gdzie dostęp do danego elementu wymaga zerwania zabezpieczenia. Etykietę można umieścić m.in. na:

• śrubach i punktach montażowych,
• łączeniach obudowy,
• pokrywach i klapkach serwisowych,
• złączach oraz portach,
• podzespołach elektronicznych,
• elementach maszyn i urządzeń.

Plomby i etykiety gwarancyjne

Plomby i etykiety gwarancyjne mogą być naklejane na szkło, stal nierdzewną, metal, plastik czy karton, dlatego nadają się zarówno do obudów urządzeń, jak i opakowań czy elementów technicznych.

Dużą zaletą plomb jest możliwość ich personalizacji. Na etykiecie można umieścić m.in.:

• logo producenta,
• numer seryjny,
• dane zmienne,
• kod kreskowy lub kod 2D,
• datę kontroli, montażu albo serwisu,
• numer urządzenia lub partii.

Pozwala to połączyć zabezpieczenie z identyfikacją konkretnego produktu lub egzemplarza sprzętu. Przykładowo serwis może oznaczyć urządzenie plombą z indywidualnym numerem i przypisać ten numer do dokumentacji naprawy.

Etykiety Tamper Evident

Etykiety Tamper Evident – często wykonywane z foli transparentnej z dodatkową perforacją – są stosowane do zabezpieczania produktów wymagających kontroli pierwszego otwarcia. W farmacji pełnią ważną rolę przy ochronie leków i wyrobów medycznych przed nieuprawnioną ingerencją. Po próbie odklejenia, naderwania lub zerwania zabezpieczenie ulega trwałej zmianie, dlatego nie da się przywrócić mu pierwotnego wyglądu.

W przypadku produktów leczniczych rozwiązania Tamper Evident mogą być wykorzystywane do zabezpieczania:

• opakowań leków,
• fiolek i pojemników,
• probówek,
• zestawów infuzyjnych,
• worków z krwią i preparatami krwiopochodnymi,
• zestawów oraz sprzętu medycznego.

Widoczny ślad naruszenia może wskazywać na wcześniejsze otwarcie, próbę podmiany zawartości albo ingerencję na etapie magazynowania czy transportu.

Etykiety Tamper Evident mogą być również częścią systemu identyfikacji i śledzenia produktu. Można zadrukować je kodami kreskowymi czy numerem seryjnym. Ułatwia to weryfikację autentyczności produktu oraz kontrolę jego drogi w łańcuchu dostaw.

Etykiety holograficzne

Etykiety holograficzne to oznaczenia, które zmieniają wygląd zależnie od kąta patrzenia. Mogą mienić się kolorami, pokazywać różne wzory lub eksponować wybrane elementy grafiki. Taki efekt jest łatwy do zauważenia, a jednocześnie trudniejszy do skopiowania niż zwykły nadruk.

Ich głównym zadaniem jest potwierdzenie oryginalności produktu i utrudnienie jego podrobienia. Hologram może być stosowany jako dodatkowe zabezpieczenie na opakowaniu, urządzeniu albo dokumencie.

Gdzie stosuje się naklejki zabezpieczające przed otwarciem?

Możliwe zastosowania naklejek zabezpieczających to m.in.:

• opakowania produktów – pozwalają sprawdzić, czy opakowanie było wcześniej otwierane. Ma to znaczenie np. przy lekach, kosmetykach, elektronice, żywności czy produktach premium. Zabezpieczenie może też ograniczać ryzyko podmiany zawartości przed sprzedażą lub użyciem,
• elektronika i urządzenia techniczne – stosuje się je na obudowach, śrubach, pokrywach, modułach i złączach. Ułatwiają wykrycie nieautoryzowanego demontażu, wymiany podzespołu albo dostępu do wnętrza urządzenia,
• produkty objęte gwarancją – plomba może wskazywać, czy użytkownik otwierał urządzenie albo ingerował w elementy objęte kontrolą producenta. Pomaga to przy ocenie stanu produktu podczas reklamacji, przeglądu lub naprawy,
• logistyka i magazynowanie – naklejki zabezpieczają kartony, pojemniki, skrzynie, opakowania zbiorcze i przesyłki. Mogą pokazać, czy ktoś otwierał opakowanie w trakcie transportu, kompletacji zamówienia lub przechowywania w magazynie,
• handel i retail – zabezpieczenia mogą być stosowane na produktach wystawionych na półkach, opakowaniach jednostkowych i zestawach sprzedażowych. Pomagają wykryć otwarcie opakowania, podmianę elementu zestawu albo manipulację przed zakupem,
• dokumenty i materiały poufne – etykiety można stosować na kopertach, teczkach, opakowaniach z dokumentacją czy nośnikach danych. Widoczny ślad naruszenia ułatwia ocenę, czy dostęp do zawartości miał ktoś nieupoważniony,
• sprzęt firmowy – zabezpieczenia mogą być wykorzystywane na komputerach, terminalach, urządzeniach pomiarowych, narzędziach i innym wyposażeniu przedsiębiorstwa,
• elementy infrastruktury – plomby mogą zabezpieczać szafy techniczne, liczniki, sterowniki, rozdzielnice, moduły instalacyjne czy punkty dostępowe. W takim zastosowaniu pomagają wychwycić ingerencję podczas eksploatacji albo między kolejnymi kontrolami.

Jak dobrać odpowiednie naklejki zabezpieczające przed kradzieżą czy otwarciem?

Przy wyborze warto uwzględnić kilka parametrów:

• Co dokładnie ma zostać zabezpieczone?
  Innego rozwiązania wymaga kartonowe opakowanie, innego śruba, a jeszcze innego łączenie dwóch części obudowy. Rodzaj elementu wpływa przede wszystkim na format, kształt i powierzchnię klejenia.
• Przed jaką ingerencją ma chronić?
  Jeśli trzeba wykryć próbę odklejenia, można zastosować np. VOID. Przy odkręcaniu, demontażu lub rozdzielaniu elementów lepszym wyborem może być materiał kruszący albo rozwarstwiający.
• Na jakiej powierzchni będzie naklejona?
  Szkło, metal, karton i tworzywa różnią się przyczepnością, a źle dobrany klej może powodować samoczynne odchodzenie naklejki albo zbyt słabą reakcję podczas próby zerwania.
• W jakich warunkach będzie używana?
  Wilgoć, wysoka lub niska temperatura, promieniowanie UV, detergenty czy oleje mogą wpływać na klej i nadruk. Etykieta stosowana na zewnątrz lub w hali produkcyjnej powinna być dobrana do takich obciążeń.
• Czy potrzebna jest identyfikacja produktu?     
  Jeśli naklejka ma być przypisana do konkretnego egzemplarza, można dodać numer seryjny, kod kreskowy, QR, Data Matrix lub dane zmienne. Ułatwia to kontrolę zgodności oznaczenia z dokumentacją lub systemem.
• Jak długo zabezpieczenie ma działać?
  Plomba transportowa używana przez kilka dni ma inne wymagania niż etykieta pozostająca na urządzeniu przez kilka lat. Przy dłuższym użytkowaniu znaczenie mają odporność kleju na starzenie i trwałość nadruku.
• Jaki kształt i rozmiar będą odpowiednie?
  Zbyt duża naklejka może źle układać się na małej lub zakrzywionej powierzchni, a zbyt mała mieć niewystarczającą powierzchnię klejenia.

Ten sam typ etykiety nie będzie działał jednakowo na każdej powierzchni. O skuteczności decydują wspólnie materiał, klej, podłoże i warunki użytkowania, dlatego przy bardziej wymagających zastosowaniach warto wcześniej przetestować rozwiązanie na docelowym elemencie.